Richard Ernst Wagner

 

Zdjęcie udostępnione i prezentowane dzięki uprzejmości Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Bielsku
Zdjęcie udostępnione i prezentowane dzięki uprzejmości Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Bielsku

 

 

Richard Ernst Wagner nie był Polakiem. Był Niemcem. Był także ewangelickim pastorem. Urodził się 5 marca 1883 roku w Skoczowie. Studiował w Wiedniu, Berlinie i Strasburgu. Wikariat odbył w Baden koło Wiednia i w Białej na Śląsku. Od 1914 roku, aż do swojej śmierci, pracował jako proboszcz w parafii w Bielsku. Księdza doktora Wagnera zalicza się do wybitnych historyków śląskich, a przede wszystkim ziemi bielskiej. Prowadził on badania nad śląską odmianą języka niemieckiego. W badaniach uchwycił wpływ dialektów językowych XVII – wiecznych przybyszów z Turyngii i Górnej Saksonii. W jego dorobku pisarskim wymienia się przede wszystkim:

1/ Bielski Syjon w kazaniach swoich pastorów (Der Bielitzer Zion in den Predigten seiner Pastoren 1782-1921: ein Gedenkband zum 18. April 1921 aber auch ein Denkmal der Denkberkeit und Liebe gesetzt dem Verdienste treuer Seelsorge der Vorganger im Bielitzer Pfarramt, Bielitz/Bielsko: W. Frohlich, 1921),

2/ Księga Kroniki Bielska – Białej (Das Buch der Bielitz-Bialaer Chronika : Bausteine zu einem Geschichtsbuch der Bielitz-Bialaer Landschaft, Posen/Poznań: Historische Gesellschaft fur Posen, 1938),

3/ (Der Beeler Psalter: die Bielitz-Bialaer deutsche mundartliche Dichtung, Kattowitz/Katowice: Druck und Verlag Kattowitzer Buchdruckerei und Verlags-S. A., 1935).

 

Ks. dr Richard Wagner pełnił funkcję superintendenta niemieckiego liceum. Jako społecznik brał udział w przedsięwzięciach parafialnych, a także działał w organizacjach mniejszości niemieckiej na Śląsku. Dlaczego więc uważamy go za postać godną upamiętnienia w VII edycji „Kamieni pamięci”, zatytułowanej „Za to, że byli Polakami”? Otóż, w obliczu zbliżania się Armii Czerwonej i  po przejściu frontu oraz po faktycznym połączeniu Śląska z Polską nie uciekł na zachód, lecz pozostał w parafii. Bardzo szybko rozpoczął duszpasterską pracę dla pozostałych, nielicznych Polaków – ewangelików, prowadząc dla nich nabożeństwa w języku polskim. Aresztowano go 16.05.1945. roku i osadzono w obozie Zgoda w Świętochłowicach. Był to obóz podlegający Urzędowi Bezpieczeństwa Publicznego, działający od lutego do listopada 1945 roku. Mieścił się na terenie wcześniejszego, niemieckiego podobozu koncentracyjnego KL Auschwitz-KL Eintrachthütte. Osadzano w nim Niemców, Żydów, Ukraińców, Austriaków, Rumunów i Polaków: członków Armii Krajowej oraz Narodowych Sił Zbrojnych, a także innych, oskarżanych o podpisanie volkslisty lub „niechęć do komunistycznej władzy”. W obozie panowały katastrofalne warunki bytowe. Na porządku dziennym były głód i tortury, którymi wsławił się przede wszystkim komendant obozu, Salomon Morel.

 

Richard Ernst Wagner zmarł 3 sierpnia 1945 w wyniku epidemii tyfusu lub czerwonki. Jak większość ofiar tego obozu ma tylko symboliczną mogiłę. Na świętochłowickim cmentarzu odsłonięto  imienną tablicę poświęconą jego osobie.
Wypowiedział słowa, które stały się losem wielu wojennych i powojennych ofiar: „Zawinili inni; cierpieć muszą i znieść niewinni”.

®© EStoK
®© EStoK

 

®© EStoK
®© EStoK

 

®© EStoK
®© EStoK

 

®© EStoK
®© EStoK

 

Opracowanie: Artur Michalski i Anna Seemann-Majorek

Dodatkowe Źródła:

1. Wikipedia

2. Martyrologium

 3. Inne Języki

4. Historia Bielska

5. Obóz Zgoda

6. Obóz Pracy Zgoda